Friday, May 26, 2017

A Taste of Yiddish 7.34 - Shevuous 5777

Yiddish In 10 Lessons!! Give the Gift of Continuity!!
A Fantastic Project For The Summer!!
Stay Connected To The Jewish Culture Through YIDDISH!!



this week's saying
קענען תּורה איז איין זאַך, קענען דעם מחבּר איז אַן אַנדערע זאַך

transliterated
kenen toy're iz eyn zakh, kenen dem mekhaber iz an an'de're zah

English translation
knowing the Torah is one thing, knowing the author is another thing

translated to Hebrew
לדעת תורה זה דבר אחד, להכיר את המחבר זה דבר אחר


מען האָט געמוזט זען די קולות
מ'האָט אַמאָל, שבועות, געפרעגט דעם גערער רבּי'ן דער חידושי הרי''ם, עס שטייט: ,,וכל העם רואים את הקולות'' (און דאָס גאַנצע פאָלק האָט געזען די קולות – יתרו כ' ט''ו) נאָך וואָס איז נויטיק געווען דער דאָזיקער נס אַז מען זאָל אויפן בּאַרג סיני נישט נאָר הערן, נאָר אויך זען די קולות? האָט ער געענטפערט: עס איז נויטיק געווען צוליבּ דעם טעם, ווײַל עס זענען פאַראַן אין לשון קודש פיל ווערטער, וואָס זייער קלאַנג איז דער זעלבֹער, דאָך האָבּן זיי פאַרשידענע בּאַדײַטונגען און עס ווענדט זיך אין דעם, ווי אֵזוי דאָס וואָרט ווערט געשריבּן. אָט, למשל, די ווערטער לא תגנוב, האָט מען געקענט האָבּן אַ טעות און מיינען אַז דאָס זאָגט מען די יידן ''לו תגנוב'' און דער פּשט איז לו, צו אים, פאַרן אייבּערשטענס וועגן, לשם שמים, מעג מען גנב'נען... דערפאַר איז געווען ,,וכל העם רואים את הקולות'', מ'האָט זיי געמוזט ווײַזן ווי אַזוי די ווערטער זענען געשריבּן, ווי אַזוי זיי לייגן זיך אויס, אַז דער ,לא' איז מיט אַן ,,אלף'', צו וויסן אַז מ'טאָר קיינמאָל נישט גנב'נען.....

men hot gemuzt zen di koy'les
m'hot amol, Shvu'es, gefregt dem Gerer Re'be, der khidushey harim, es shteyt: “v'khol ho'om ro'im es hakolos” (un dos gantse folk hot gezen di koy'les) nokh vos is neytik geven der doziker nes, az m'zol afn barg sinai nit nor hern, nor oykh zen di koy'les? hot er ge'entfert: es iz neytik geven tsulib dem tam, vayl es zenen faran in loshn koydesh fil verter, vos zeyer klang iz der zelber, dokh hobn zey farshide'ne badaytungen un es vendt zikh in dem, vi azoy dos vort vert geshribn. ot, lemoshl, di verter “lo signov”, hot men gekent hobn a to'us un meynen az dos zogt men di yidn, “lo signov” un der pshat iz “lo” tsu em, farn eybershtens vegn, kesheym shomayim, meg men ganvenen.....derfar uz geven, “v'khol ho'om ro'im es hakolos”, m'hot gemuzt vayzn vi azoy di verter zenen geshribn, vi azoy zey leygn zikh oys, az der “lo” iz mit an “alef”, tsu visn az m'tor keynmol nit ganvenen....

They had to see the sounds
Once, on Shevuos, they asked the Gerer Rebbe, the Chidushei Harim: The verse in Exodus 20:15 states: “And all the people saw (perceived) the thunderings, and the lightnings” what was the importance of this miracle at Mount Sinai to not only hear the sounds but to see them as well? He answered: “It was important for the following reason, there are many words in the Hebrew language that sound the same, but they have different meanings and it depends on how it is written. Take, for example, the words “Lo Tignov” Thou shalt not steal. You can make the mistake of interpreting it to mean that you are telling the Jews “Lo” to him, for the sake of God, you may steal....Therefore, “And all the people saw the Thunder” they had to be shown how the words were written, how it is spelled that the word “lo” is spelled with an Aleph, to let them know that under no circumstances may you steal.....

היו חייבים לראות את הקולות
פעם, בשבועות, שאלו את החידושי הרי''ם, כתוב בשמות כ' ט''ו ''וכל העם רואים את הקולות'' מה היה חשוב לעשות נס שלא רק ישמעו אלא גם יראו את הקולות במעמד הר סיני? אז הוא ענה, זה היה חשוב, כי ישנם מילים בלשון הקודש, שנשמעים אותו דבר, למרות שיש להם משמעיות אחרות ותלוי איך שזה כתוב. הנה, למשל, המילים לא תגנוב, יכלו לטעות ולחשוב שאומרים ליהודים ''לו תגנוב'' שפירוש אם זה בשבילו, למענו, ''לשם שמים'' מותר לגנוב. בשביל זה היה ''וכל העם רואים את הקולות'' היו חייבים להראות להם איך לאית את המילה ''לא'' עם 'א' לדעת שאף פעם אסור לגנוב....


פאַרוואָס מעגן זיי

עס האָט זיך אַמאָל געשטעלט אַ פראַגע פאַרוואָס דער אָרעמאַן טאָר גאָר נישט טאָן און דעם גביר, פאַרקערט, איז אַלצדינג ערלויבּט צו טאָן, אַ שטייגער ווי פאַר אים איז געשריבּן געוואָרן אַן אַנדערע תּורה?

וואָס פאַרשטייט איר דאָ נישט – איז געווען די תּשובה דאָס האָט אַלץ צו טאָן מיט מזל. אין יענע צײַטן, ווען משה רבּנו איז אַראָפּגעקומען פון הימל מיט די לוחות און געטראָפן די יידן דינען דעם עגל, האָט ער אַראָפגעוואָרפן די לוחות אויף דער ערד און צעבּראָכן אויף שטיקער. לויט ווי מיר ווייסן, זענען די לוחות געווען געמאַכט פון די טײַערסטע שטיינער, האָט דער עולם בּאַלד מיט אימפּעט זיך אַ לאָז געטאָן כאַפּן די שטיקער וואָס זענען זיך צעפלויגן אין אַלע זײַטן.

נו, האָט דער מזל, ווי שטענדיק, צוגעשפּילט די רײַכע און ס'איז זיי געלונגען צו כאַפֹן די גרעסערע שטיקלעך, אויף וועלכע ס'איז געווען אויסגעקריצט, ''תגנוב, תרצח, תנאף תחמוד''. די אָרעמעלײַט ווידער, די שלמזל'ניקעס פון אַלע יאָרן, האָבּן דאָס מאָל אויך נישט געהאַט קײַן גליק. און בּײַ זיי אין די הענט זענען אַרײַנגעפאַלן נאָר די קליינע שטיקלעך מיט הוילע לא און לא.....

farvos megn zey
es hot zikh amol geshtelt a fra'ge – farvos der ore'man tor gornit ton un der gevir, farkert, uz altsding erloybt tsu ton, a shteyger vi far em iz geshribn gevorn an ande're toy're?

Vos farshteyt ir do nit – iz geven di tshuve – dos hot alts tsu ton mit mazel. In ye'ne tsaytn, ven Moyshe rabeynu iz aropgekumen fun himl mit di lukhes un getrofn di Yidn dinen dem eygl, hot er aropgevorfn di lukhes af der erd tui tsebrokhn af shtiker. Loyd vi mir veys, zenen di lukhes geven gemakh fun di tayerste shteyner, hot der oylem bald, mit impet, zikh a loz geton khapn di shtiker vos zenen zikh tsufloygn in a'le zaytn.

Nu, hot der mazel, vi shtendik, tsugeshpikt di raykhe un s'iz zey gelungen tsu khapn di grese're shtiklekh, af velkhe s'iz geven oysgekritst, “signov, sirtsakh, sinof, sakhmod”. di ore'me'layt, vider, di shle'mazel'nik'es fun a'le yorn, hobn dos mol oykh nit gehat kayn glik. Un ba zey in di hent zenen arayngefaln nor di kley'ne shtiklekh mit hoy'le lo, lo un lo........


why are they allowed
a question was once raised: how is it that a poor person isn't allowed to do anything while the rich man, quite the opposite, is free to do as he pleases, as if they wrote a special Torah just for him?

what don't you understand – came the reply – it all has to do with luck. In those days, when Moses descended from heaven with the tablets and found the Jews worshipping the golden calf, he dropped the tablets to the ground and shattered them to pieces. As far as we know, the tablets were made of expensive stone. The crowd, on impulse, ran to grab the pieces that splatteref all over the place.

So, luck, as usual, played into the hands of the rich. They managed to grab the large pieces, the one that were engraved with the words, “steal, murder, commit adultery, covet”. The poor, on the other hand, whose luck is not in their favor, now too weren't very fortunate, and were lefy in their hands with the smaller pieces, with just the “no, no and no”....


למה להם מותר
נשאלה פעם שאלה: למה לעני אסור לעשות כלום ולעשיר, ההיפך, הכל מותר לעשות, כאילו נכתבה תורה אחרת בשבילו?

מה אתם לא מבינים כאן, נענתה התשובה. הכל תלוי במזל. בימים ההם כשמשה רבנו ירד מן השמים עם הלוחות ומצא את היהודים משתחווים לעגל, הוא זרק את הלוחות על הרצפה ושבר אותם לחתיכות. לפי מה שידוע לנו, הלוחות היה עשוי מאבנים טובים והקהל מיד קפצו לחטוף מהגושים שעפו לכל הצדדים.

נו, המזל, כמו תמיד, שיחק לגבירים והם הצליחו לחטןף חתיכות גדולות, כמו אלה שהיו כתוב עליהם ''תגנוב, תרצח, תנאף, תחמוד.'' מאידך גיסא, העניים, הלא יוצלחים מאז ומתמיד, גם הפעם לא שיחק להם המזל ואצלם בידיים נפל רק חתיכות הקטנות שהיה כתוב בהם ''לא, לא ולא.....


Check Out The Latest Selection From LechayimBooks 
Of The Jewish Top Selling Books

Just In Shaar Hagilgulim - Gate of Incarnation


אַ גוט יום טוב 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation














Friday, May 19, 2017

A Taste of Yiddish 7.33

Yiddish In 10 Lessons!! Give the Gift of Continuity!!
A Fantastic Project For The Summer!!
Stay Connected To The Jewish Culture Through YIDDISH!!



this week's saying
ווינד און וויי איז דעם מענטשן וואָס בּײַט ניט זײַן העמד און זײַן מיינונג...

transliterated
vind un vey iz dem mentshn vos bayt nit zayn hemd un zayn meynung...

the saying actually means
a pity to the man that doesn't change his shirt and his mind

translated to Hebrew

אוי ואבוי לאיש אשר לא מחליף את החולצה והדעה שלו


Check Out The Latest Selection From LechayimBooks 
Of The Jewish Top Selling Books

Just In Shaar Hagilgulim - Gate of Incarnation


אַ גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation







Friday, May 12, 2017

A Taste of Yiddish 7.32

Yiddish In 10 Lessons!! Give the Gift of Continuity!!
A Fantastic Project For The Summer!!
Stay Connected To The Jewish Culture Through YIDDISH!!



this week's proverb
ווען מען זאָל זיך קענען אױסקױפֿן פֿון טױט, װאָלטן די אָרעמעלײַט שײן פּרנסה געהאַט. (יידישע פּרנסות)

transliterated
men zol zikh oyskoyfn fun toyt, voltn di oremelayt sheyn parno'se gehat

the proverb actually means
If the rich could hire others to die for them, the poor could make a nice living.

In Hebrew
אם העשירים היו יכולים לשכור אחרים למות במקומם, אז העניים היו מתפרנסים יפה


or this
אָרעמקייט איז די איינציקע לאַסט, וועלכע ווערט שווערער וואָס מער מענטשן עס טראָגן זיי

transliterated
o'remkeyt iz di eyntsike may'se, velkhe vert shve'rer vos mer mentshn es trogn zey

in English
poverty is the only burden that gets heavier as more people carry it

translated to Hebrew
עניות היא המשא היחיד שנהיה יותר כבד כשיש יותר אנשים

another
אַז אַן אָרעמאַן עסט אַ הון, איז אָדער ער קראַנק אָדער די הון

transliterated
az an oreman est a hun, iz oder er krank oder di hun.

In English
When a poor man eats chicken, either he is sick or the chicken is sick

in Hebrew
כשעני אוכל עוף, או שהוא חולה או העוף חולה


lastly
ער האָט מער אין קאָפּ ווי אין קעשענע

transliterated
er hot mer in kop vi in keshene

in English
He has more in his head than in his pocket

in Hebrew
יש לו יותר בראש מאשר בכיס


Check Out The Latest Selection From LechayimBooks 
Of The Jewish Top Selling Books
Just In Shaar Hagilgulim - Gate of Incarnation
https://www.amazon.com/dp/B071YZYJPH

אַ גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation







Friday, May 5, 2017

A Taste of Yiddish 7.31

Yiddish In 10 Lessons!! Give the Gift of Continuity!!
A Fantastic Project For The Summer!!
Stay Connected To The Jewish Culture Through YIDDISH!!



this week's proverbs
ווען די פּאַווע וואָלט נישט געהאַט די שיינע פעדערן וואָלט זיך קיינער אויף איר ניט אומגעקוקט

transliterated
ven di pa've vol nit gehat di shey'ne federn, vol zikh keyner af ir nit umgekukt

the proverb actually means
if the peacock did not have such beautiful feathers, no one would look at her

translated to Hebrew
אם לטווס לא היו כאלה נוצות יפות, אף אחד לא היה מסתכל עליה


another
די ריכטיקע ווערדע פון אַ מענטשן, איז וויפיל ער האָט די ווערט ווען ער זאָל פאַרלירן זײַן גאַנצע פאַרמעגן

transliterated
di rikhti'ke ver'de fun a mentshn, iz vifil er hot di vert ven er zol farlirn zayn gantse farmegn

in English
the real value of a person is how much he would be worth had he lost all his money

in Hebrew

הערך האמיתי של הבן אדם הוא, כמה הוא שוה אם יאבד את כל הכסף שלו


Check Out The Latest Selection From LechayimBooks 
Of The Jewish Top Selling Books
https://goo.gl/rkt5uX

אַ גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation