Friday, October 31, 2014

Did Your Parents or Grandparents Speak Yiddish?

Yiddish is one of the richest languages in the world
 filled with expressions, idioms and proverbs . 

Join the thousands of people who are already experiencing
 A Free Weekly Taste of Yiddish 

especially if you have or had a parent or a grandparent who spoke Yiddish, it'll bring back sweet memories.




Sign up at conversationalyiddish@gmail.com to receive a weekly email with a new Yiddish Idiom, Expression or Proverb written in Yiddish, transliterated with the English and Hebrew translation. Enjoy!

to see a sample Proverb click below




Master the Yiddish language with
"Yiddish In 10 Lessons"


Yiddish Expressions 2.6

Express It In Yiddish!! A Great Gift All Year Long!!
Stay Connected To The Jewish Culture Through The Expressions of YIDDISH!! Only $19.99



Express It In Yiddish:
a tough lady; a difficult woman, not flexible, stubborn, demanding, etc.
אשה קשוחה, לא גמישה, עקשנית,  דורשת, וכו'


אַ יידענע מיט אַן אויעררינגל
אַ בּחורטע מיט אַן אויעררינגל

a yide'ne mit an oyerringl
a bokher'te mit an oyerringl

a woman with an earring

יהודיה עם עגיל



Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.



Saturday, October 25, 2014

A Taste of Yiddish 5.5

People Are Talking About Yiddish In 10 Lessons!! 

A Language For Everyone!!

Now For Only $70.00!!







this week's proverb
וועמען דאָס גליק שפּילט, דער טרעפט אפילו אומגעצילט

transliterated
vemen dos glik shpilt, der treft a'filu umge'tsilt

the proverb actually means
one who is in luck, hits the target without aiming

translated to Hebrew
מי שמזלו משחק לו יקלע למטרה אפילו בלי כוונה

similarly in Tractate Yoma 22b (Aramaic)
כמה לא חלי ולא מרגיש גברא דמרה סייעה (יומא כ''ב:)

in Yiddish
ווי ווייניק דאַרף דער מענטש טרויערן און זיך סטאַרען וועמען ג-ט העלפט, (יומא כב:)

transliterated
vi veynik darf der mentsh troyrn un zikh sta'ren, vemen G-t helft

in English
How little does he whom the Lord supports need to grieve or trouble himself! (Yoma 22b)

in Hebrew
כמה סמוך ומובטח ואין צריך לחלות ולדאג מכל רעה מי שהקב"ה בעזרו


טרעפן אין ציל
דער ווילנער גאון האָט אַמאָל געפרעגט בּײַם דובּנער מגיד, “זאָגט מיר ר' יעקב, ווי פאַלט עס אײַך אײַן אין קאָפּ צו יעדן ענין פּונקט אַזאַ משל וואָס איז ריכטיק צוגעפּאַסט?”י
ענטפערט דער דובּנער מגיד, ''איך וועל אײַך דאָס דערקלערן אויך מיט אַ משל. אַ רײַכער פּריץ וואָס איז געווען אַ גרויסער יחסן, האָט געהאַט אַ זון וועמען ער האָט אַוועקגעשיקט אין אַ מיליטערישע אַקאַדעמיע זיך לערנען שיסן. פינף יאָר האָט דער זון שטודירט בּיז ער האָט זיך אויסגעלערענט שיסן אין ציל און האָט דערויף בּאַקומען אַ גאָלדענעם מעדאַל. נאָכדעם איז ער גליקלעך געפאָרן אַהיים צום פאָטער אים ווײַזן וואָס ער האָט געלערענט כּדי דער פאָטער זאָל זיך קענען שטאָלץ האַלטן מיט אים.
אויפן וועג אַהיים איז אים אויסגעקומען זיך אָפּשטעלן אין אַ דאָרף וואו די פערד זאָלן זיך אָפּרוען. אויף איינע פון די ווענט אין שטאַל האָט ער בּאַמערקט, צייכענונגען פון קרײַד צירקלען און אין דעם מיטלפּונקט פון יעדן רינג איז געווען אַ קליין לעכל וואָס האָט געצייגט אַז עמעצער האָט דאָרט אַרײַנגעשאָסן אַ קויל. דער יינגער פּריץ איז דאָרט געבּליבּן שטיין פארגאַפט. ווער האָט דאָס געקענט זײַן דער וואונדערליכער שיסער, וואָס טרעפט אַזוי גוט אין ציל? אין וועלכער אַקאַדעמיע האָט ער שטודירט און וואָסער מעדאַלן האַלט ער פאַר אַזאַ אויסער ווי געוויינטליכע שיסערײַ? ער האָט זיך גענומען פאָרשן בּיז ער האָט געטראָפן דעם שיסער אַליין. דאָס איז געווען אַ קליין דאָרפס-יינגל, מיט צעריסענע קליידער און געגאַנגען בּאָרוועס.
"זאָג מיר, וואו האָסטו זיך אויסגעלערענט אַזוי גוט צו טרעפן אין ציל?” פרעגט אים דער יונגער פּריץ.
דער דאָרפס-יונג ענטפערט אים, “איך טו אַזוי. פריער שיס איך אויף דער וואַנט, גלאַט אַזוי, און טרעף וואו עס לאָזט זיך. נאָכדעם ווי עס ווערט אַ לעכל אין דער וואַנט פון דער קויל, נעם איך אַ שטיק קרײַד און מאָל אויס אַרום דעם אַ צירקל.”
"און אַזוי איז אויך מיט מיר.” האָט דער דובּנער מגיד געענדיקט. “נישט צו יעדער ענין זוך איך צו פאַרפאַסן אַ פּאַסיקן משל, פאַרקערט, ווען איך הער פון עמעצן אָדער עס פאַלט מיר אַליין אײַן אַ שיינע מעשה אָדער אַ שיינעם משל, זוך איך מיר אויס אַ פּאַסיקן ענין פאַר אַ נמשל....”

Trefn In Tsil
der Vilner Go'en hot amol gefregt bam Dubner Magid, “zogt mir R' Yacov, vi falt es aykh ayn in kop tsu yedn inyen punkt a'za moshl vos iz rikhtik tsugepast?”
entfert der Dubner Magid, “ikh vel aykh dos derklern oykh mit a moshl. a raykher porets vos iz geven a groyser yakhsn, hot gehat a zun vemen er hot avekgeshikt in a militerishe akademye zikh lernen shisn. finf yor hot der zun shtudirt biz er hot zikh oysgelerent shisn in tsil un hot deroyf bakumen a goldenem medal. nokhdem iz er gliklekh geforn aheym tsum foter em vayzn vos er hot gelernt kedey der foter zol zikh kenen shtoltz haltn mit em.
afn veg a'heym iz em oysgekumen zikh opshteln in a dorf vu di ferd zoln zik op'ru'en. af eyne fun di vent in shtal hot er bamerkt, tseykhenungen fun krayd tsirklen un in dem mitlpunkt fun yedn ring iz geven a kleyn lekhl vos hot getseygt az emetser hot dort a'rayngeshosn a koyl. der yunger porets iz dort geblibn shteyn fargaft. ver hot dos gekent zayn der vunderlikher shiser, vos treft azoy gut in tsil? in velkher akademye hot er shtudirt in voser medaln halt er far aza oyser vi geveyntlikhe shiseray? er hot zikh genumen forshn biz er hot getrofn dem shiser aleyn. dos iz geven a kleyn dorfs-yingl, mit tserise'ne kleyder un gegangen borves.
zog mir, vu hostu zikh oysgelerent azoy gut tsu trafn in tsil?” fregt em der yunger porets.
der dorfs-yung entfert em, “ikh tu azoy. fri'er shis ikh af der vant, glat azoy, un tref vu es lozt zikh. nokhdem vi es vert a lekhl in der vant fun der koyl, nem ikh a shtik krayd un mol oys arum dem a tsirkl.”
"un azoy iz oykh mit mir.” hot der Dubner Magid ge'endikt. “nit tsu yeder inyen zukh ikh tsu farfasn a pasikn moshl, farkert, ven ikh her fun emetsn, oder es falt mir aleyn ayn a sheyne mayse oder a sheynem moshl, zukh ikh mir oys a pasikn inyen far a nimshl...”
Hitting The Target
The Gaon of Vilna once asked the Magid of Dubna (who was known for his parables) “Tell me R' Yacov, how is it that the exact parable always comes to mind that perfectly matches the situation?”
Answers the Dubna Magid, “I will explain it to you also with a parable. A rich nobleman, of aristocratic descent, had a son, whom he sent away to a military academy to learn how to shoot. For five years the son studied until he was able to hit the target in the center and he received a gold medal for it. After that, he went home feeling lucky, to his father to show him his accomplishment, so he can exult in pride with him.
On the way home, he happened to stop over in a village so the horses can rest. On one of the walls in the stall, he noticed that someone drew a number of cirlces, made with chalk, on the wall and in each of the circles' center there was a little hole. It was apparent that it was made by a bullet.
The young nobleman stood there in awe, wondering who is that wonderful shooter that hits his targets so precisely? In what academy did he study? And what type of medals has he received for such amazing marksmanship?
He began investigating until he found the shooter himself. It was a young boy, a peasant with torn clothing and barefoot.
"Tell me, where did you learn to shoot so well to hit the target dead center?” asks the young nobelman.
The village kid answered him, “I do as follows. First I shoot at the wall and hit it where it may. Then when there is a hole in the wall from the bullet, I take a piec of chalk and draw a circle around it....” “and the same is also with me.” the magid of Dubna ended. “I don't look to create for every scenario a matching parable. On the contrary, when I hear from someone or create on my own a nice story or a nice parable, I then look for a matching event that I can apply it to.”

קליעה במטרה
הגאון מוילנה פעם שאל את המגיד מדובנה, ''תגיד לי ר, יעקב, איך נופל לך בראש לכל ענין, משל, שבדיוק מתאים לנושא?''
ענה לו המגיד, ''אני אסביר לך גם את זה עם משל. לפריץ עשיר, שהיה יחסן גדול, היה בן ששלח אותו לאקדמיה צבאית ללמוד לירות. חמש שנים הבן התאמן עד שהוא למד לקלוע למטרה וקיבל אות הצטיינות על זה. אחר כך, מאושר, נסע הביתה לאביו להראות לו את היכולת שלו, שיהיה לו במה להתגאות בו.
דרך הביתה יצא לו לעצור בעיירה קטנה, שהסוסים יכלו לנוח מהדרך. על אחד הקירות באורווה הוא שם לב לעיגולים מצויירים עם גיר ובאמצע כל עיגול חור קטן שמראה שמישהו ירה לתוכו. הפריץ הצעיר נעצר בהתפעלות, מי זה הצלף המופלא הזה שקולע בכזה דיוק למטרה? באיזה אקדמיה הוא למד ואיזה מדליות הוא צבר לכזה ירי חריג? בקיצור הוא התעניין אחריו עד שהוא מצא הצלף בעצמו, ילד כפרי עם בגדים קרועים והלך יחף.
''תגיד לי, איפה למדת לקלוע במטרה כל כך טוב?'' שואל אותו הפריץ הצעיר
הילד הכפרי עונה לו, ''אני עושה כך. קודם כל אני יורה על הקיר, סתם ככה, וקולע איפה שלא יהיה. אחרי זה שנהיה חור בקיר מהכדור, אני לוקח את הגיר ומצייר עיגול סביב זה....”
''וכך גם אני עושה,'' סיים המגיד מדובנה. ''לא לכל ענין אני מחפש ליצור משל מתאים, ההפך הוא נכון, כשאני שומע ממישהו או שנופל לי רעיון לסיפור יפה או משל בראש אני מחפש לי ענין להשתמש בו כנמשל...''

Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
NOW AVAILABLE

A QUICK AND EASY WAY TO LEARN YIDDISH

אַ גוטע וואָך

Chaim Werdyger

Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

Friday, October 24, 2014

Yiddish Expressions 2.5


Why wait until after the fact, when you can help prevent it from the start?


someone that has no perseverance, no patience to concentrate

אחד שאין לו סבלנות לשבת ללמוד או להתרכז


נישט האָבּן קײַן זיצפלייש

nit hobn kayn zitsfleysh

not to have the posterior to sit on

אין לו בשר לשבת (ישבן)י





Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.

Saturday, October 18, 2014

A Taste of Yiddish 5.4

Master the Yiddish language with
"Yiddish In 10 Lessons"




this week's proverb
רײַכקייט איז ווי זאַלץ, עס גיט אַרײַן דעם געשמאַק אין עסן אָבּער וואָס מער איינער פאַרזוכט געזאַלצענס ווערט ער אַלץ מער דאָרשטיק

transliterated
raykhkeyt iz a'zoy vi zalts, es git a'rayn dem geshmak in esn, ober vos mer eyner farzukht gezaltsens, vert er alts mer dorshtik

the proverb actually means
Wealth is like salt: It makes our food savory; but the more one tastes salt, the thirstier one gets.
(Rabbi Simcha Bunam of Pshis'cha)

translated to Hebrew
עשירות היא כמו מלח, שמכניס טעם לאוכל, רק ככל שטעם המלח מתרבה כך הצימאון מתחזק

Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
NOW AVAILABLE
A QUICK AND EASY WAY TO LEARN YIDDISH
אַ גוטן ווינטער
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language
(if for some reason you stop receiving the emails, just check your spam. To avoid that from happening, just add my email address to your address book or send me an email)
A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation


Friday, October 17, 2014

Yiddish Expressions 2.4

Yiddish In 10 Lessons!! Give the Gift of Continuity!!
A Great Present All Year Round !!
Stay Connected To The Jewish Culture Through YIDDISH!!
http://www.amazon.com/Yiddish-Lessons-Home-Study-Program/dp/1628471050

Express It In Yiddish:
someone who never grew up, immature, adolescent or juvenile
אחד שאף פעם לא התבגר, אינפנטילי, תינוקי

אַזוי ווי צו זיבּן אַזוי איז צו זיבּעציק

azoy vi tsu zibn, azoy iz tsu zibetsik

just like at seven so at seventy

כמו לְבן שבע כך לְבן שבעים



Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.


Saturday, October 11, 2014

Yiddish Expressions 2.3


a complicated person, someone complex, you see him coming and you know you'll get stuck for a long time
אחד מסובך, קשה להתפטר ממנו, דבר פשוט הופך להיות מסועף, מעוות, מורכב וכו'י



ער איז נישט קײַן פּראָסטער גוט שבּת

er iz nit kayn proster gut shabes

he is not a simple gut shabbos guy

הוא לא שבת שלום פשוט
(הוא לא אחת שאומרים לו שבת שלום ובזה זה נגמר)





Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.


Sunday, October 5, 2014

Yiddish Expressions 2.2

dolled up, dressed to kill, all decked out

להתגנדר, לדפוק הופעה




אויסגעפּוצט אין האָניק און אין עסיג

oysgeputst in honik un in esik

to dress up in honey and in vinegar

להתגנדר בדבש ובחומץ





Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.


Thursday, October 2, 2014

A Taste of Yiddish 5.2 (Yom Kippur)

Expressions From Previous Years



Part of a Prayer of Yom Kippur
און די דרײַ זאַכן, תּשובה, תּפילה און צדקה, זענען מבטל די בּייזע גזירה

un dray zakhn, te'shu've, te'fi'lo un tse'do'ko zenen me'va'tl di bey'ze ge'zey're

But Repentance, Prayer and Charity Remove the Evil of the Decree!

וּתְשׁוּבָה וּתְפִלָּה וּצְדָקָה מַעֲבִירִין אֶת רׂעַ הַגְּזֵרָה

u'se'shu'vo u'se'fi'lo u'tse'do'ko ma'vi'rin es roi'a ha'ge'zei'ro

this week's proverb (repeat)
זאָג נישט פאַר ג-ט ווי גרויס דײַנע פּראָבּלעמען זענען, זאָג פאַר דײַנע פּראָבּלעמען ווי גרויס ג-ט איז

transliterated
zog nit far G-t vi groys dayne problemen zenen, zog far dayne problemen vi groys G-t iz

this proverb actually means
don't tell G-d how big your problems are, tell your problems how big G-d is

translated to Hebrew
אל תאמר להקב"ה כמה גדולות הצרות שלך,אלא תגיד לצרות שלך כמה גדול הקב"ה


דער קעניג וואָס איז מוחל און פאַרגיט אונדזערע זינד
ר' לוי יצחק, דער בּאַרדיטשעווער רב האָט געפרעגט: “ווי אַזוי קענען מיר מאַכן די בּרכה, 'מלך מוחל וסולח לעוונותינו׳ דאָס הייסט 'דער קעניג וואָס איז מוחל און פאַרגיט אונדזערע זינד'? טאָמער חס ושלום וועט ער אונדז נישט מוחל זײַן און ס'וועט אויסקומען אַז מיר מאַכן אַן אומזיסטע בּרכה (וואָס מ'טאָר נישט טאָן)? נאָר וואָס דען'', גיט ר' לוי יצחק צו פאַרשטיין מיט אַ משל, ''אַ קינד זעט אַן עפּל אין זײַן פאָטערס האַנט און עס האָט זיך אים פאַרגלוסט . ער איז פאַרצווייפעלט, נישט וויסענדיק אויבּ ער וועט בּאַקומען דעם עפּל. וואָס טוט אַ קלוג קינד? ער מאַכט שנעל אַ בּרכה, בּורא פּרי העץ, מיט דעם פאַרזיכערט ער זיך אַז דער פאָטער וועט אים געבּן דעם עפּל. מיר טוען דאָס אייגענע, מיר גיבּן אַ זאָג די בּרכה. דורכדעם פאַרזיכערן מיר זיך אַז ער וועט אונדז מוחל זײַן. ער וועט דאָך נישט וועלן אַז זײַנע קינדער זאָלן מאַכן אַ בּרכה לבטלה.''י

melekh moykhl vesoleyakh la'avonoseynu
Reb Levi Yitskhok, der Barditshever rov, hot gefregt: “vi azoy kenen mir makhn di brokhe, 'melekh moykhl vesoleyakh la'avonoseynu' dos heyst 'der kenig vos iz moykhl un fargit undzere zind'? tomer, khas vesholem, vet er undz nit moykhl zayn un s'vet oyskumen az mir makhn an umziste brokhe (vos m'tor nit ton). nor vos den” git R' Levi Yitskhok tsu farshteyn mit a moshl. “a kind zet an epl un zayn foters hant un es hot zikh em farglust. Er iz fartsveyfelt, nit visndik oyb er vet bakumen dem epl. vos tut a klug kind; er makht shnel a brokhe, boy'rey pri ho'eyts; mit dem farzikhert er zikh, az der foter vet em gebn dem epl. mir tu'en dos eyge'ne; mir gibn a zog di brokhe. durkh'dem farzikhern mir zikh, az er vet undz moykhl zayn, er vet dokh nit veln az zayne kinder zoln makhn a brokhe leva'to'le....

the King that forgives and pardons our sins
Reb Levi Yitzchok of Bardichev asked, “How can we make the blessing on Yom Kippur, 'the King that forgives and pardons our sins'? Perhaps, G-d forbid, He will not forgive our sins and we will have made a blessing in vain (which is not permitted)? “It must be, then”, explained Reb Levi Yitzchok with a parable, “anologous to a child that sees an apple in his father's hand and he craves for it. He is uncertain whether he will get the apple or not. What would a smart kid do? He would quickly say the blessing on the apple (Blessed are You, L-rd our G-d, King of the universe, who creates the fruit of the tree ) that his father would give it to him, not wanting his child to say a blessing in vain. We do the same, we quickly say the bracha, confident that He will forgive our sins. After all, He wouldn't want his children to say a blessing in vain.”

מלך מוחל וסולח לעוונותינו
רבי לוי יצחק מברדיציב היה אומר: כיצד מברכים אנו ביום הכפורים, 'מלך מוחל וסולח לעוונותינו׳, שמא חלילה לא ימחול, ונמצאים מברכים ברכה לבטלה ? ''אלא'' מסביר רבי לוי יצחק, ''משל לתינוק הרואה תפוח בידי אביו, וחשקה נפשו בו, ספק מקבל ספק אינו מקבל, תינוק פקח מה עושה? עושה ברכת בורא פרי העץ, מעתה מובטח לו שאביו יתן לו התפוח. אף אנו כן, חוטפים ומברכים, מעתה מובטח שימחול לנו, הרי לא יביא בניו לידי ברכה לבטלה.''י

 תּשובה לויטן שולחן ערוך
מ׳האָט אַמאָל געפרעגט דעם חידושי הרי״ם — פאַרוואָס האָט דער שלחן ערוך נישט קײַן ״הלכות תשובה״ ווי דער רמב״ם?י
'' ווייל דער רמב״ם האָט געשריבּן הלכות אפילו אויף דינים וואָס זענען נישט נוהג בּזמן הזה! אָבּער דער שולחן ערוך האָט געשריבּן די דינים און הלכות וואָס זענען נאָר נוהג בּזמן הזה וכּידוע טוט מען בּזמן הזה נישט קײַן תּשובה...י

Teshuva
m'hot amol gefregt dem Khi'du'shey Harim, farvos hot der Shulkhan Arukh nit kayn Hilkhes Teshuva vi der Rambam?
"vayl der Rambam hot geshribn halokhes a'filu af dinim vos zenen nit noyheg b'zman ha'ze! ober der Shulkhan Arukh hot geshribn di dinim vos zenen nor noyheg b'zman ha'ze. un s'iz dokh bakant az b'zman ha'zeh tut men nit kayn teshuve.....

Teshuva according to the Shulchan Aruch
The Chdushei Harim was once asked, “How is it that the Shulchan Aruch (The code of Jewish law) doesn't address the laws of Teshuva (repentance) like the  Rambam (Maimonides) does”?
He explained, “Because the Rambam also deals with laws that are not relevant nowadays while the Shulchan Aruch deals with laws that only apply nowadays. And we know, people, nowadays, don't repent.



תשובה
שאלו פעם את החידושי הרי''ם זצ''ל איך זה שבשולחן ערוך אין סימן על הלכות תשובה כמו שיש ברמב''ם?י
הוא ענה, כי הרמב''ם כתב הלכות גם על דינים שאינם נוהגים בזמן הזה. והשולחן ערוך מתעסק רק בדינים שנוהגים בזמן הזה. וכידוע בזמן הזה לא מתעסקים בתשובה....י

Master the Yiddish language with
"Yiddish In 10 Lessons"



Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
NOW AVAILABLE
A QUICK AND EASY WAY TO LEARN YIDDISH
אַ גמר חתימה טובה
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language
(if for some reason you stop receiving the emails, just check your spam. To avoid that from happening, just add my email address to your address book or send me an email)
A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation