Saturday, May 31, 2014

A Taste of Yiddish 4.38

this week's proverb
די בּין בּאַשטויבּט די בּלומען און צעשפּרייט דעם בּלומענשטויבּ פאַר אַנדערע, קומט פון איר אַרויס האָניקדי שפּין שפּינט דאָס געוועבּ פאַר איר אייגענע געבּרויך אויף צו פאַנגען אַנדערע בּאַשעפענישן קומט פון איר אַרויס טויט

di bin bashtoybt di blumen un tse'shpreyt dem blumenshtoyb far ande're, kumt fum ir a'roys honik; di shpin shpint dos geveb far ir eyge'ne gebroykh af tsu fangen ande're bashefenishn, kumt fun ir a'roys toyt

the proverb actually means
the bee pollinates the flowers (and spreads the pollen to others), it yields honey;
the spider spins its web for its own use (to trap other insects) it yields death

translated to Hebrew
דבורה מאביקה את הפרחים על ידי פיזור האבקה ביניהם (לתת לאחרים) יוצאת ממנה דבש; עכביש טווה קורים כדי לתפוס חרקים (לשימוש עצמי) יוצאת ממנה מוות

To purchase my book “Yiddish In 10 Lessons” click below

Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
אַ גוטע וואָך
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

Friday, May 30, 2014

Yiddish Expressions 1.15

NEW BOOK & CD – Express It In Yiddish – Vol 1 – Body Language

click for more information and to listen to a sample

How do you say in Yiddish “to suck someone dry”
איך אומרים ביידיש להוציא את המיץ או להיכנס עד לשד עצמותיו של מישהו

אַרויסציען דעם מאַרך פון די בּיינער

a'roystsi'en dem markh fun di beyner

to take the marrow out of the bones

להוציא את המוח מהעצמות

Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.

Thursday, May 29, 2014

A Taste of Yiddish 1.39

YIDDISH Has Gone Meshuga!! Everyone Suddenly Wants To Learn Yiddish!! I Guess Because Yiddish In 10 Lessons Is The Best Yiddish Program On The Market!! Before You Know It, You Might Converse In Yiddish Like A Pro!! Listen To The CD In The Car!! Join The Crowds!!

this week's quote
אַז איך בּין איך ווײַל איך בּין איך, און דו בּיסט דו ווײַל דו בּיסט דו, דאַן בּין איך איך און דו בּיסט דו, אָבּער אַז איך בּין איך ווײַל דו בּיסט דו, און דו בּיסט דו ווײַל איך בּין איך, דאַן בּין איך נישט איך און דו בּיסט נישט דו

az ikh bin ikh vayl ikh bin ikh un du bist du vayl du bist du, dan bin ikh ikh un du bist du. ober az ikh bin ikh vayl du bist du un du bist du vayl ikh bin ikh, dan bin ikh nit ikh un du bist nit du

the quote actually means
If I am I because I am I and you are you because you are you, then I am I and you are you. However, if I am I because you are you and you are you because I am I, then I am not I and you are not you.
(people are too busy living their lives to impress others, not being who they really are)
    translated to Hebrew
    אם אני אני בגלל שאני אני ואתה אתה בגלל שאתה אתה, אז אני אני ואתה אתה. אבל אם אני אני בגלל שאתה אתה ואתה אתה בגלל שאני אני, אז אני לא אני ואתה לא אתה

Express It In Yiddish Vol 1: Body Language”

500 Yiddish expressions and idioms about the nuances and mannerisms of body language. The body speaks its own language

 אַ גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

Saturday, May 24, 2014

A Taste of Yiddish 4.37

Get the inside story on Shevuous

this week's proverb
ווען איך האָבּ זיך געלערענט שנײַדערײַ, האָבּ איך זיך אײַנגעקריצט אין זכּרון צוויי זאַכן; מ'דאַרף פאַרריכטן די אַלטע און נישט קאַליע מאַכן די נײַע ׁׁ(ר' צבי הערש רימינאָווער)י

ven ikh hob zikh gelerent shnayderay, hob ikh zikh ayngekritst in zikoren tsvey zakhn; m'darf farrikhtn di al'te un nit kal'ye makhn di na'ye

the proverb actually means
when I was taught to become a tailor, two things were engraved into my memory; to fix the old and not to ruin the new. (R' Tzvi Hersch Rimenover)

translated to Hebrew
כשלמדתי חייטות נחרט בזכרוני שתי דברים; לתקן את הישן ולא לקלקל את החדש

To purchase my book “Yiddish In 10 Lessons” click below

Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
אַ גוטע וואָך
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

Friday, May 23, 2014

Yiddish Expressions 1.14

Go into Shevuous with some insight

How would you say in Yiddish “to accept something at face value”

איך אומרים ביידיש "דברים כפשוטם"י

אָננעמען פאַר גוט געלט
on'nemen far gut gelt

accept it as good money

לקבל את זה ככסף טוב

Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.

Saturday, May 17, 2014

A Taste of Yiddish 4.36

Check out the trip we took to the Gush Katif relocations with

One Israel Fund – Join us for our Summer Trips

this week's proverb is about disputes
סיי דער וואָלף איז זאַט סיי די ציג איז נישט צעריסן (אַלע זענען צופרידן)י

say der volf iz zat un say di tsig iz nit tserisn (a'le zenen tsufridn)

the proverb actually means
(when resolving a dispute to everyone's satisfaction)
both the wolf is satiated and the goat is not torn to pieces (everyone's happy)

מתורגם לעברית
גם הזאב נשאר שובע וגם העז לא נקרע (כולם מרוצים מהפסק)י

ווער וועמען געהערט
צום בּריסקער רב ר' יוסף בּער סאָלאָווייטשיק זענען אַמאָל געקומען צוויי בּעלי בּתּים זיך לאָדען צו אַ דין תּורה וועגן אַ קליין שטיקל לאַנד צווישן זייערע בּיידענס הײַזער. דער טענה'ט, אינגאַנצן צעהיצט, אַז דאָס שטיקל חלקה געהער צו אים און יענער שרײַט קולות "ניין ס'איז נישט קיינעמס נאָר מײַנס!”י
נאָכדעם וואָס דער רב האָט אויסגעהערט די טענות פון בּיידע צדדים האָט ער זיך אַראָפּגעבּויגן און צוגעלייגט דעם אויער צו דער ערד.י
י"איר הערט, מײַנע ליבּע יידן," רופט זיך אָן דער רב צו זיי. "אויסהערענדיק אײַערע קריגערײַען וועגן אַזאַ קליינע שטיקל ערד, קוים אַ ד' על ד', האָבּ איך זיך מיישב געווען אַז ס'איז רעכט אויסצוהערן וואָס זי, די ערד אַליין, האָט וועגן דעם סכסוך צו זאָגן, און לאָמיך אײַך זאָגן וואָס די ערד האָט געהאַט צו זאָגן: "זי געהערט נישט צו קיינעם פון אײַך, פאַרקערט גאָר, איר בּיידע געהער צו מיר....."י

ver vemen gehert
tsum brisker rov, R' Yosef Ber Soloveytshik, zenen a'mol gekumen tsvey ba'lebatim zikh loden tsu a din toy're vegn a kleyn shtikl land tsvishn zeyere beydens hayzer. der tay'nt, ingantsn tsehitst, az dos shtikl khel'ke ge'her tsu em. un yener shrayt koyles, neyn, s'iz nit keynems nor mayns.”
nokhdem vi der rov hot oys'gehert di taynes fun bey'de tsdodem, hot er zikh a'ropgeboygn un tsugeleygt dem oyer tsu der erd.
ir hert, may'ne li'be yidn,” ruft zikh on der rov tsu zey. “oys'herendik ay'e're krige'rayen vegn a'za kleyn shtikl erd, kam a daled al daled, hob ikh zikh m'yashev ge'ven az s'iz rekht oys'tsu'hern vos zi, di erd a'leyn, hot vegn dem sikh'sekh tsu zogn, un lomikh aykh zogn vos di erd hot gehat tsu zogn: “zi gehert nit tsu keynem fun aykh, farkert gor, ir bey'de geher tsu mir....”

who belongs to whom
Two people once came to the Brisker Rov, R' Yosef Ber Soloveitchik with a dispute over a small parcel of land between their properties and wanted him to resolve it for them. One guy was shouting, totally enraged, that the parcel belongs to him while the other one screaming on top of lungs, “No, it belongs to no one but me!”
After the rabbi listened to the arguments of both sides, he bent down and put his ears to the floor.
"You hear, my beloved Jews,” the Rabbi informs them. “Listening to the bickering amongst yourselves over a small piece of land, barely a four by four, I decided that it is only fair to listen to what the earth itself had to say about this dispute, and let me tell you what the earth had to say: “It doesn't belong to either of you, quite the contrary, you both belong to me.....

מי שייך למי
שני בעלי בתים פעם הגיעו לר' יוסף בער סאלאווייטשיק לדין תורה על חתיכת קרקע קטנה בין שני הבתים שלהם. אחד טען, כולו להוט, שהקרקע שלו והשני צווח בקול רם, “זה לא שייך לאף אחד רק לי.”י
אחרי שהרב הקשיב לטענות משני הצדדים, הוא התכופף ושם את האוזן שלו לריצפה.י
י"שמעו נא, יהודים אהובים,'' הכריז הרב אליהם, ''אחרי שהקשבתי למריבות שלכם על פיסת אדמה קטנטנה, בקושי ד' על ד', חשבתי לעצמי, שכדי לשמוע מה שיש לאדמה עצמה לומר על הסיכסוך הנ''ל. אני רוצה לספר לכם מה היא אמרה: "הקרקע לא שייכת לאף אחד מכם. בדיוק ההיפך, אתם שניכם שייכים לי....."י

To purchase my book “Yiddish In 10 Lessons” click below

Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
אַ גוטע וואָך
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

Friday, May 16, 2014

Yiddish Expressions 1.13

How do you say in Yiddish 'to go at it alone” or “do your own thing” or march to one's own drum”
איך אומרים ביידיש "אחת שעושה דברים על דעת עצמו" או "פורש מן הציבור"

מאַכן שבּת פאַר זיך

makhn shabes far zikh

make Shabbos for yourself

לעשות שבת לעצמו

Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.

Wednesday, May 14, 2014

דריי אנדערע ווערטער וואס מיינען די זעלבע זאך

ס'זענען פאראן א שיכטע יידן וואס האלטן זיך פאר קענערס פון דער יידישער שפראך, נאר שרייבן שרייבט מען אין לאטיינישע אותיות. מ'האט צוזאמענגעשטעלט א נייע שפראך 'יידיש אויף גוייש'. דערנאך זענען זיי שטארק פארנומען מיט די באשטימטע ארטיקלען, דער, די, און דאס. און טאמער חס ושלום מאכט איינער א גרייז, הייסט עס אז מ'קען קיין יידיש נישט. איי, ס'זענען פאראן צענדליקע אנדערע כללים וואס מ'דארף אויכעט קענען? ניין, דאס איז נישט אזוי וויכטיק ווי דער, די און דאס און אז מ'קען עס נאך שרייבן אויף לאטייניש, נישטא קיין גרעסערע פארגעניגן.
בקיצור מ'שטעלט זיך אויפן טפל און מ'פארגעסט דעם עיקר, דאס הייסט פשוט רעדן און פארשטיין יידיש אזוי ווי מ'האט אמאל גערעדט.

דאס דערמאנט מיך א מעשה.
די קאצקער חסידים פלעגן באהאלטן זייער עבודת השם פון דער רעשט וועלט. עפענטליך האט מען נישט געזען זייער תורה, זייער יודישקייט. פארן פרעמדער מענטש האט דאס אויסגעזען ווי א באנדע ליידיקגייערס וואס דרייען זיך ארום און טוען גארנישט א גאנצן טאג. אין אמת'ן האבן זיי געהארעוועט און געלערענט גאנצע נעכט ווען די וועלט איז געשלאפן.
איין טאג אינדערפרי ביים דאווענען, שוין געווען יארן נאך די פטירה פונעם קאצקער רבי'ן זצ''ל, האט א יונגערמאן געכאפט א טלית און געווארפן אויף א צווייטן, פונעם אנדערן עק בית מדרש, כדי צו מאכן א ביסל לעבעדיק.

געזעסן דארט אן אלטער חסיד פון פארצייטנס. רופט ער זיך אן צום יונגערמאן און פרעגט אים, “וואס איז פשט פון ווארפן א טלית אויף אן אנדערן?” האט דער יונגערמאן א מאך געטאן, “איך געדענק נאך אלץ קינד אין שטיבל (בית מדרש) האט מען אייביק געווארפן טליתים איינער אויפן צווייטן. פארוואס האט איר זיך דווקא אנגעטשעפעט אין מיר?”
דער עלטערער ייד האט געבעטן דעם יונגערמאן זיך אוועקזעצן און זאגט אים:
הער זיך גוט איין, יונגערמאנטשיק און דו וועסט באלד פארשטיין וואס שטעקט אין דעם ווארפן א טלית. דו ווייסט וואס די עבודה זרה פון בעל פעור איז געווען? ווי אזוי האט מען געדינט די עבודה זרה?

זיכער ווייס איך – ענטפערט דער יונגערמאן. - מ'האט זיך אויסגעליידיקט דעם מאגן אויף דער עבודה זרה. אין די גמרא אין סנהדרין דף סד עמוד א שטייט געשריבן: תנו רבנן, האבן די רבנן געלערענט: מעשה בסבטא בן אלס ס'איז געווען א מעשה מיט א ייד וואס האט געהייסן סבטא בן אלס, שהשכיר חמורו לנכרית אחת, וואס האט זיך אויסגעדינגן מיט זיין אייזל פאר א גויטע (איר ארומפירן). כיון שהגיעה לפעור ווען זיי זענען אנגעקומען צו דער עבודה זרה פון פעור, אמרה לו האט זי צו אים געזאגט  המתן עד שאכנס ואצא ווארט אויף מיר ביז איך וועל צוריק קומען. לאחר שיצאה דערנאך ווען זי איז ארויסגעקומען פון דארט  אמר לה האט ער איר געזאגט   אף את המתיני עד שאכנס ואצא ווארט איר אויך ביז איך וועל אריינגיין און צוריק ארויסקומען. אמרה לו, ולא יהדי אתה? פרעגט זי אים דו ביסט דען נישט קיין ייד? (א שטייגער צו פרעגן וואס האט א ייד צו טאן מיט אן עבודה זרה?) אמר לה, ומה איכפת ליך האט ער איר געענטפערט און וואס ארט עס אייך? (צו זאגן מישט אייך נישט אריין אין מיינע געשעפטן) נכנס איז ער אריין פער בפניו אין האט געלאזט א שטולגאנג אויפן פנים פון דער עבודה זרה. וקינח בחוטמו און ער האט זיך אפגעווישט מיט דער נאז פונעם געטשקע. ער האט מיט דעם געמיינט צו מאכן א שפאס, אפלאכן פונעם אפגאט. והיו משרתי עבודה זרה מקלסין לו און די דינער פון די עבודה זרה האבן אים שטארק געלויבט. ואומרים: מעולם לא היה אדם שעבדו לזו בכך. און האבן אים געזאגט, "עס האט נאך קיינער נישט געדינט די עבודה זרה אזוי שיין ווי דו.” (ווייל דאס טאקע איז געווען די ארבעט מ'זאל זיך פארשעמען).

דו מיינסט – ענטפערט אים צוריק דער אלטער חסיד – אז דאס האט זיך אזוי אנגעפאנגען?  ווען מ'האט באשאפן די עבודה זרה האבן די דינערס אוועקגעלייגט אן עבודה. מ'איז אויפגעווען א גאנצע נאכט און אריין געהארעוועט. מ'האט אזוי פיל כוחות אריינגעלייגט אין דעם, אז אינדערפרי זענען זיי שוין געווען אזוי אויסגעמאטערט אז מ'האט נישט געהאט קיין כוח צו גיין זוכן א בית כסא. האבן זיי געהאט דעם מאגן טאקע דארט ביי די עבודה זרה. די קינדער זייערע, האבן זיך גוט אויסגעשלאפן און זענען געקומען זען וואס די עלטערן טוען. ווען זיי האבן געזען וואס דארט האט זיך געטאן האבן זיי געמיינט אז דאס איז די עבודה, אט אזוי דארף מען דינען די געטער. איז צום סוף דאס געווארן דער עיקר עבודה.

דאס אייגענע איז מיט די טליתים. מיט יארן צוריק ווען דער רבי האט געלעבט זענען די חסידים אויפגעווען א גאנצע נאכט, געזעסן און געלערענט. און אין דער פרי ווען מ'האט געדאווענט און איינער האט א ביסל צוגעמאכט די אויגן פון מידקייט פון אויפזיין א גאנצע נאכט, האבן די חברה געווארפן א טלית, אים אויפוועקן. דאס יונגווארג האבן זיך גוט אויסגעשלאפן, געקומען אין שול אויסגערועט און געזען ווי מ'ווארפט טליתים האבן זיי געמיינט אז דאס איז די חסידות....

ראשית כל איז גוט צו קענען די יידישע שפראך מיט אלע פיטשעווקעס. און צו קענען דעם דער, די און דאס איז אויך נישט קיין פעלער. אבער מאכן דאס דעם ציל און דערצו שרייבן יידיש אויף לאטייניש, איז פשוט א נארישקייט. די גאנצע סיבה פארוואס מ'האט באשאפן לאטייניש יידיש איז צו העלפן די וואס מוטשן זיך ליינען יידישע אותיות נעמט מען דעם טפל און מען מאכט דערפון אן עיקר. עס פאסט נישט...

ס'איז שוין די העכסטע צייט מ'זאל רעדן יידיש ווי מ'פלעגט רעדן אינדערהיים פארן קריג. קודם כל זאל מען רעדן און דערנאך וועט כאטש זיין וועמען צו פארריכטן. די צאל מענטשן וואס רעדן דער יידישער שפראך זענען פאריתומ'ט. איר זאלט מיר אנטשולדיקן - דער, די און דאס איז נישט די ערשטע זאך אויפן סדר היום....